Sık sorulan sorular

Meslek mensupları arasında iş devri, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’te tanımlı bir usule bağlıdır. Meslek mensubu, gerek duyması hâlinde iş sahibinin kim olduğunu önceki meslek mensubundan sorup öğrenerek, gerekli görüşmeleri yaptıktan sonra işi kabul eder (m.23/1).

Uygulamada süreç şöyle işler: ön görüşme yapılır, mevcut sözleşmenizin durumu ve varsa ücret borcu netleştirilir, defter ve belgeler devir-teslim tutanağıyla teslim alınır, açılış ve devreden bakiyeler kontrol edilir, yeni sözleşme imzalanır ve e-beyanname yetkilendirmeleri güncellenir.

Sözleşmenin feshinde defter ve belgeler bir ay içinde devir-teslim tutanağı ile sahibine iade edilir; devir gerçekleşmezse durum odaya bildirilir (m.26). Geçiş dönem başlarında yapıldığında kesinti en aza iner.

Defter tutma zorunluluğu kişiye değil, mükellefiyet türüne ve tabi olunan usule bağlıdır. Vergi Usul Kanunu tüccarları birinci ve ikinci sınıf olarak ayırır; birinci sınıf tüccarlar bilanço esasına, ikinci sınıf tüccarlar işletme hesabı esasına göre defter tutar (VUK m.176-178). Serbest meslek erbabı ise serbest meslek kazanç defteri tutar (VUK m.210).

Tüm sermaye şirketleri — limited ve anonim şirketler — kuruluşundan itibaren bilanço esasına tabidir; ciroya bakılmaz. Şahıs işletmelerinde sınıf, Vergi Usul Kanunu’nun 177. maddesindeki yıllık alış, satış ve hasılat hadlerine göre belirlenir. Bu hadler her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir ve Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu genel tebliğiyle duyurulur.

Yani sorunun cevabı, işletmenizin türü ve bir önceki yılın rakamlarıyla birlikte değerlendirilir. Cari yıl hadleri ilgili tebliğden kontrol edilir.

Bu bir tercih değil, bir eşleştirme sorusudur: yapıyı belirleyen unsurlar ortak sayısı, sorumluluğun sınırı, sermaye yükümlülüğü, kazancın vergilendirilme biçimi ve işin büyüme planıdır.

Şahıs işletmesinde kazanç gelir vergisine tabidir ve artan oranlı tarifeye göre vergilenir; kuruluş ve kapanış işlemleri görece kısadır; ancak işletme borçlarından şahsi malvarlığıyla sorumluluk doğar. Limited şirkette kazanç kurumlar vergisine tabidir, kâr dağıtımı ayrıca vergi doğurur; ortağın sorumluluğu kural olarak taahhüt ettiği sermaye payıyla sınırlıdır, ancak ortaklar şirketten tahsil edilemeyen kamu borçlarından sermaye payları oranında doğrudan sorumludur.

Sermaye şirketleri kuruluşundan itibaren bilanço esasına, ticaret sicili tescil ve ilan düzenine tabidir; bu, muhasebe ve bildirim yükünü artırır. Yabancı ortak alınması, pay devri veya yatırımcı girişi planlanıyorsa sermaye şirketi yapısı bu işlemleri mümkün kılar.

Vergi oranları ve tarife dilimleri her yıl değiştiği için karşılaştırma cari yılın oranlarıyla, sizin beklenen ciro ve gider yapınız üzerinden yapılmalıdır.

e-Fatura zorunluluğu iki yoldan doğar. Birincisi ciro eşiğidir: brüt satış hasılatı, 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ve onu değiştiren 535 Sıra No.lu Tebliğ’de belirlenen eşiği aşan mükellefler, ilgili hesap dönemini izleyen yılın yedinci ayının başından itibaren e-Fatura uygulamasına geçmek zorundadır. e-Ticaret üzerinden satış yapanlar, gayrimenkul ve motorlu taşıt alım-satımıyla uğraşanlar için eşik daha düşüktür.

İkincisi sektör ölçütüdür: EPDK lisanslı akaryakıt faaliyetleri, ÖTV (III) sayılı liste kapsamında imalat veya ithalat, aracı hizmet sağlayıcılığı, internet reklamcılığı hizmet aracılığı ve hal kayıt sistemi kapsamındaki komisyoncu ve tüccarlar için ciroya bakılmaksızın zorunluluk doğar.

Ayrıca 509 Sıra No.lu Tebliğ, Gelir İdaresi Başkanlığı’na riskli ya da vergiye uyum düzeyi düşük görülen mükellefleri ciro ve sektöre bakmaksızın kapsama alma yetkisi verir; bu durumda yazılı bildirim yapılır ve geçiş için en az üç ay süre tanınır.

Eşik tutarları tebliğlerle değiştiği için kontrol, cari yılda yürürlükte olan tebliğ metnine göre yapılır. e-Fatura mükellefi olanlar için e-Arşiv ve çoğu durumda e-Defter yükümlülüğü de peşinden gelir.

Meslek mensuplarının alacağı ücretin asgari miktarı, 3568 sayılı Kanun’un 46. maddesi uyarınca tarife ile belirlenir. Tarife, oda yönetim kurullarının hazırladığı önerilerden geçerek Birlik tarafından toplanır, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca tasdik edilir ve Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girer.

Tarifedeki asgari miktarın altında ücret karşılığında iş kabulü yasaktır ve disiplin cezasını gerektirir (m.46/2). Ücretlerin Esasları Hakkında Yönetmelik m.11 ise ücretsiz işlem yapılmasını yasaklar. Bu nedenle bu meslekte indirim, kampanya veya ilk dönem ücretsiz gibi uygulamalar mümkün değildir.

Tarife bir tabandır; tavan koymaz. Nihai ücret işletme türüne, defter sınıfına, belge ve işlem hacmine, çalışan sayısına, şube ya da şantiye sayısına ve talep edilen ek hizmetlere göre değişir ve yazılı sözleşmeyle belirlenir. Tarifenin kendisi Resmî Gazete’de yayımlandığı için herkese açıktır.

Beyannamenin süresinde verilmemesi iki ayrı sonuç doğurur. Birincisi usulsüzlük cezasıdır: beyannamenin kanuni süresinde verilmemesi Vergi Usul Kanunu’nda tanımlı bir usulsüzlük fiilidir ve ceza mükellefiyet türüne göre değişir. İkincisi, beyan edilmesi gereken vergi zamanında tahakkuk etmediği için doğan gecikme faizi ve vergi ziyaı sorumluluğudur.

Beyannamenin kanuni süresi geçtikten sonra, ancak idare tarafından herhangi bir tespit veya inceleme başlamadan önce kendiliğinden verilmesi hâlinde pişmanlık ve ıslah hükümlerinden yararlanma imkânı bulunur (VUK m.371). Bu yol kullanıldığında vergi ziyaı cezası uygulanmaz; pişmanlık zammı ve usulsüzlük cezası gündeme gelir. Şartları ve süreleri kanun metninde ayrıca düzenlenmiştir.

Uygulamada en sık karşılaşılan neden, belgelerin son güne yakın iletilmesidir. Belge iletim takvimi bu nedenle sözleşmenin bir parçası olarak baştan yazılı hâle getirilir. Ceza tutarları ve gecikme faizi oranı her yıl değiştiği için somut sonuç, fiilin işlendiği yılın mevzuatına göre hesaplanır.

Yurt dışı mukim bir müşteriye verilen hizmet karşılığında, müşterinin yurt dışındaki unvan ve adresi üzerine fatura veya serbest meslek makbuzu düzenlenir. Belgenin yurt dışındaki alıcı adına düzenlenmiş olması, hem kazanç indirimi hem de hizmet ihracı istisnası tartışmalarının çıkış noktasıdır.

Tahsilat banka üzerinden geliyorsa hesap ekstresi ve döviz alım belgesi; Payoneer, Wise, Stripe gibi ödeme kuruluşları üzerinden geliyorsa platform hakediş dökümü, transfer kayıtları ve Türkiye’deki banka hesabına giriş kaydı birlikte saklanır. Platform bakiyesinde bekleyen tutar, henüz Türkiye’ye getirilmiş sayılmaz.

Sözleşme, iş kabulü yazışması ve teslim kayıtları da belgelendirmenin parçasıdır: hizmetin yurt dışında yararlanıldığının gösterilmesi çoğu zaman bu belgelere dayanır.

Hizmet ihracı kazanç indiriminden yararlanmak isteniyorsa kazancın tamamının, ilgili dönem beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmiş olması aranır. Ayrıntı için mevzuat notlarındaki hizmet ihracı yazısına bakabilirsiniz.

Yurt dışı kaynaklı gelirin vergilendirilmesi; gelirin türüne, mukimlik durumunuza ve varsa ilgili ülkeyle yapılan çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasına göre belirlenir. Türkiye’de yerleşik sayılan kişiler kural olarak yurt dışı kazançları dâhil tüm gelirleri üzerinden vergilendirilir.

Faaliyet süreklilik taşıyorsa mükellefiyet tesis edilmesi, defter tutulması ve belge düzenlenmesi gerekir. Tek seferlik ya da arızi kazançlar farklı değerlendirilir.

Hizmet ihracı kapsamındaki kazançlar için Kurumlar Vergisi Kanunu m.10/1-ğ ve Gelir Vergisi Kanunu m.89/13’te indirim imkânı bulunmaktadır; ancak yararlanma koşulları faaliyet türüne göre farklılaşır ve usul şartlarına bağlıdır. Durumunuz dosya bazında değerlendirilir.

Alış ve satış belgeleri, banka hesap hareketleri, gider belgeleri, varsa pazaryeri hakediş dökümleri ve bordro bilgileri dönemsel olarak iletilir. İletim takvimi beyanname sürelerine göre belirlenir ve sözleşmeyle birlikte yazılı olarak paylaşılır.

e-Fatura, e-Arşiv ve e-Defter kapsamındaki belgeler sistemden alınabildiği için bu belgelerin ayrıca gönderilmesi gerekmez; kâğıt gider belgeleri, banka ekstreleri ve sözleşmeler ise iletilir.

Belgelerin zamanında iletilmemesi beyan sürelerinin kaçırılmasına ve ceza doğmasına yol açabilir; bu nedenle takvim sözleşmenin bir parçasıdır.

Evet. Belge akışı elektronik ortamda yürütülebilir; e-Fatura, e-Arşiv, e-Defter ve Defter-Beyan Sistemi uygulamaları sürecin büyük bölümünü zaten elektronik hâle getirmiştir. Beyannameler e-beyanname sistemi üzerinden verilir.

Islak imza veya asıl belge gerektiren işlemler — noter onaylı belgeler, ticaret sicili evrakı, bazı banka ve SGK işlemleri — için fiziksel teslim gerekebilir. Bunlar ön görüşmede önceden belirtilir.

Meslek mensubunun büro adresi ve oda kaydı mevzuat gereği sabittir; uzaktan çalışma bu kayıtları değiştirmez.

Süre; şirket türüne, ortak yapısına, yabancı ortak bulunup bulunmadığına ve belgelerin hazır olma durumuna göre değişir. Belgeler tam olduğunda MERSİS başvurusu ve ticaret sicili tescili genellikle birkaç iş günü içinde tamamlanır.

Kuruluş sonrasında vergi dairesi açılışı, defter tasdiki, e-belge başvuruları, mali mühür temini ve varsa SGK işyeri tescili adımları gelir. Mali mühür ve e-belge başvurularının tamamlanma süresi büroya bağlı değildir.

Yabancı ortaklı kuruluşlarda pasaport tercümesi, apostil ve potansiyel vergi kimlik numarası adımları süreye eklenir. Toplam takvim ön görüşmede paylaşılır.

3568 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca meslek mensupları ve yanlarında çalışanlar, işleri dolayısıyla öğrendikleri bilgi ve sırları ifşa edemez. Bu yükümlülük sözleşme sona erdikten sonra da devam eder ve ihlali Kanun’un 49. maddesi uyarınca adlî para cezası doğurur.

Kanun bu yükümlülüğe sınırlı istisna tanır: suç teşkil eden hâllerin yetkili mercilere duyurulması mecburidir; adli veya idari inceleme ve soruşturmalar ile tanıklık bu kapsamın dışındadır.

Kişisel verilerin işlenmesi ayrıca 6698 sayılı Kanun kapsamında yürütülür. Ayrıntı için KVKK aydınlatma metnine bakabilirsiniz. Bu sitede hiçbir müşterinin adı, unvanı ya da işine ilişkin bilgi yer almaz — bunun nedeni de aynı yükümlülüktür.